Tags

, , ,

Afgelopen vrijdag hebben we de nieuwe versie van de voorstelling Victory over the sun in het auditorium van het Stedelijk museum opgevoerd. Ik ben blij met deze versie. De groep piekte op het juiste moment.
Dat hadden ze zelf al aangekondigd als wij, de begeleiders, erop wezen dat iets meer concentratie en energie vereist waren om er alles uit te halen.
Alleen al de dynamiek van een klas, waarbij inbegrepen de verschillen tussen mensen geeft telkens weer een andere voorstelling. Deze keer sprongen sommigen er vrijwel altijd vol in en trokken anderen mee, dat was mooi meegenomen. Het is altijd zaak om de momenten waarop vlakker gespeeld wordt niet te laten lopen en op zijn minst te benoemen. Er zo nodig steviger op te reageren maar op een uitgekiende, slimme manier en al helemaal niet blind, onderscheid makend tussen futloosheid waar geen kwaliteit tegen bestand is en het doseren van energie.
Daar wezen ze zelf regelmatig op: we sparen onze energie. Je kunt in alles doorslaan maar er zit een element van professionaliteit in zo’n opmerking.
Ik mocht deze groep graag en het ging er vooral om ieders kwaliteiten naar boven te halen, te versterken en vast te houden. Net als hun leraren kreeg ik er als regisseur en begeleider steeds meer vertrouwen in dat het wel goed zou komen.
Tekenend vond  ik de aanpak van een scène rond een tekst van van Doesburg, een aardige lap die we verdeeld hadden over vier meiden zodat het behapbaar werd. Lange tijd overwoog ik om meer tekst te schrappen dan ik bij aanvang al gedaan had, maar dat hielden de dames zelf tegen. Ze vonden dat ze de scène boeiend en krachtig moesten kunnen spelen zoals hij in het script stond waar we al mee werkten.
En het lukte hen, zeker na  het vinden van een sterke mise-en-scène, die variatie gaf en mede daardoor structuur en houvast. Eén voor één bestookten ze een sceptisch kijkend persoon, die niet direct veel ophad met de nieuwigheden van de moderne tijd (anno 1913). Ze dansten, zwermden, zweefden als het ware om haar heen en gaven haar om en om, al vragend en bezwerend, met een haast stiekeme overtuigingskracht, allerlei gedachten in overweging.

Bij deze groep heb ik ook genoten van de komische talenten, zij wisten haast intuïtief de grondtonen en kleuren van scènes te vinden. Vooral in scènes ontleend aan de Divina Comedia, waarin studenten enthousiast bespreken dat ze niets liever willen dan volle vaart vooruit bij het zoeken ‘naar het schone, het ware, het algoede.’

‘Je moet ontvankelijk zijn.’
‘Ik ben heel ontvankelijk.’
‘Ik ook, ik ben ook heel ontvankelijk.’
‘Het zal niet makkelijk worden.’
‘Nee, het zal zeker niet makkelijk worden.’

Een zacht ironische gretigheid, een goedig driftige drang, die even grappig als vertederend als hoopgevend is.
In het auditorium van het Stedelijk Museum speelden we de voorstelling van ruim zeventig minuten twee keer achter elkaar, met ertussen een paar entre’acts. Zelf had ik een aandeel in de geluids- en filmband die het hele stuk begeleidt. Op een ochtend in eind maart hebben filmer Frank en ik in het auditorium opnames van een aantal Victory over the sun teksten gemaakt waarin ik druk improviseerde, varieerde in toon, klank, snelheid, volume, noem maar op. Frank heeft fragmenten verspreid over de hele tijdspanne heen in de geluidsband gemonteerd. Dat pakte goed uit, alles viel op de geschikte momenten in elkaar, er ontstond een kloppend samengaan, dat kon de groep wel waarderen.
Iemand zei over dit stuk: ‘In het begin dacht ik, wat moet dit worden, geleidelijk begon het me te pakken, begon ik ook meer te begrijpen en kreeg ik steeds meer vertrouwen. Op het laatst had ik er echt plezier in. En nu ik het echt begin te snappen is het klaar.’

Victory over the sun stelt onze wil om te begrijpen op de proef en ik vind het knap in welke mate de leerlingen dat ‘willen begrijpen’ weten los te laten. Toch een teken van begrip. Deze keer lichten we wel tipjes van de sluier op door de combinatie met de teksten van van Doesburg en de scènes ontleend aan de Divina Comedia.

Op zoek naar een nieuwe, een andere, een betere wereld, hoe we die ook proberen op te bouwen, al of niet met een totaal nieuwe taal (letterlijk of figuurlijk), al of niet terug naar het begin, de start.
Ook het Stedelijk pikt onze aanpak helemaal op, begrijp ik van Frank. Ze zien hoe we Victory over the sun als basis nemen voor de tekst en er telkens een andere lading aan geven in combinatie met andere teksten en werk. Er zit nu een stabiele samenwerking voor een langere periode in.
Victory over the sun is theater en dans en film en audiokunst, en het is ook beeldende kunst. In deze versie zijn (weer) pakken van karton gebruikt á la Malevich, de bron van samenwerking met het Stedelijk.
Deze keer heeft Frank zelfs subsidie gekregen van de Malevich Society in New York.

Advertenties