Bijna elf jaar geleden was ik hier heel gelukkig. Het was juli en met mijn ouders liep ik naar de St. Baafskathedraal, om daar het lam Gods van de gebroeders van Eyk te bekijken.
Op een hoek van het plein voor de kathedraal bevond zich een Standaard-boekhandel. Nog steeds.
Het was een kleine maand na het uitkomen van mijn eerste boek, Dwaalsporen.
‘Zullen we eens kijken of mijn boek daar staat?’ riep ik vol goede moed. Niet dat ik er echt in geloofde, het was nog te onwerkelijk. Nota bene over de grens, al publiceerde ik bij een Belgische uitgeverij (niet voor niks, ik heb wel wat met dit sprookjesachtige land.)
Maar jawel, er stonden maar liefst twee exemplaren van mijn boek.
Mijn arme, lieve ouders moesten het de hele middag horen, en vooral tijdens het eten.
Nu loop ik weer elke dag langs die boekhandel, en gisteren bezocht ik met Ilonka de Gravenburcht, waar ik ook met mijn ouders na de ontdekking van de twee boeken in de boekwinkel rondliep.
Daar, in die Gravenburcht, moet ik toen, elf en een half jaar geleden, heel gelukkig zijn geweest.
Nu ook, ik ben hier nu ook gelukkig.
In de bibliotheek vonden we van al mijn boeken een exemplaar, een aardig rijtje bij elkaar, op de laatste na, Het jaar van de onthullingen. Allemaal uitgeleend natuurlijk.
Vanochtend was er een meisje in een klas, dat mijn voorlaatste boek, Het jaar van de veranderingen, het eerste deel van het tweeluik over Astrid, had gelezen. Altijd plezierig natuurlijk.
Hier kan me dat dan weer overkomen, In Berlijn of Londen helaas niet.
Niet getreurd. Zodra boeken bestaan, kan er altijd van alles gebeuren. Niets is zeker en alles kan.

Gisteren zei een meisje tegen mij: ‘Je hebt zo’n leuk accent. Ik wil ook zo’n accent.’
Voor het eerst dat ik dit hoorde.
Taal is klank, poëzie is ook klank. In Berlijn en Londen wilden scholiren altijd dat ik een gedicht in het Nederlands voorlas. Altijd genietende, licht glimlachende gezichten.
Waarschijnlijk konden ze er hun fantasie op loslaten.
Wij kunnen ook genieten van een in een onbekende Afrikaanse taal gelezen gedicht. En ééns in de zoveel tijd willen wij een Italiaanse hit, we verstaan er niks van, maar wat klinkt het lekker.

Midden in het centrum staat een man met een kar vol Gentse neuzen. Gemaakt van Arabische gom. En frambozen, of iets vergelijkbaars.
Een tram gaat daar naar ‘Moscou’, een pleintje heet ‘klein Turkije’ en een straat ‘Catalonie”.

Hier in Vlaanderen zeggen ze: ‘zeker en vast’ in plaats van ‘vast en zeker’.
Een lerares geeft ons gelijk: ‘Eerst moet iets vast zijn om zeker te kunnen zijn’.
De Belgen draaien meer om (alweer wordt weeral), al blijft het natuurlijk altijd de vraag wie nou eigenlijk degenen zij die wat omdraaien.

Gisteravond zagen Ilonka en ik ‘Messen in hennen’, in het Minardtheater, dat ruim honderd jaar bestaat.
Het ziet er authentiek oud uit, niet verwaarloosd, al zou je dat kunnen denken, als je niet goed kijkt. Echt oude houten, zachtgroene lambrizeringen.
Voor we gingen eten liepen Ilonka en ik langs het theater. Sabri Saad El Hamus speelde mee, zagen we, De Egyptisch Nederlandse acteur, die veel in praatshows optrad in de eerste maanden van de Egyptische opstanden.
Ik heb bewondering voor hem, hij is iemand die niet eens heel jong was toen hij in Nederland arriveerde en toch spreekt hij vrijwel accentloos Nederlands. Wilskracht, zei Ilonka.
We streken neer in een eenvoudig, uitnodigend niet steriel wokrestaurantje, er zat bijna nog niemand, wel een man bij het raam en na een tijdje dacht ik: het is Sabri Saad El Hamus.
Tegen de tijd dat hij ons na het afrekenen passeerde, sprak ik hem aan, zei dat we voor het theater hadden gestaan en vroeg of er nog kaartjes waren. Hij verwachtte van wel, ook al was het ‘uitverkocht’ en hoopte ons na afloop te apreken.
Een aimabele man, die snel een hand op je arm legt.

Ilonka en ik waren onder de indruk van de voorstelling, Wim Opbrouck speelt fenomenaal een boer, in de driehoeksverhouding met zijn jonge vrouw en een molenaar. ‘Dat Vlaams maakt het ‘, zei Ilonka.
Dat zangerige, golvende, melodieuze vlaams.
Het past zo bij die robuuste ruwheid van het platteland, maar zouden de Vlamingen er niet totaal anders tegenaan kijken?
De forse gestalte van Opbrouck maakt zijn personage af. Een schraal mannetje had deze rol nooit kunnen spelen.
Gruwelijk middeleeuws platteland, afkeer van het vreemde, de vrouw wil ontsnappen aan de benepenheid. Ze krijgt niet de liefde die ze wil, al lijkt ze in het begin echt om haar man te geven, in alle opzichten, ze daagt hem ook seksueel uit. Die man die voor zijn paarden kiest.
Uiteindelijk valt ze toch voor de molenaar die leest en schrijft en vreemd gevonden wordt. De vreselijkste roddels doen over hem de ronde, hij zou zijn vrouw en kind vermoord hebben.
De gevolgen zijn niet misselijk. De schrijver van het stuk past in de traditie van de nietsontziende heftige moderne toneelschrijvers Sarah Kane en Mark Ravenhill.
Stukken over achterdocht, venijn, xenofobie.
Ik moest soms aan Wilders denken.

Een lerares vertelt over de verwarring van het vlaams.
Vroeger was het duidelijk: thuis werd er behoorlijk plat gepraat, op school beschaafd nederlands.
Nu willen ouders dat niet meer, ze praten thuis niet plat meer, maar echt algemeen beschaafd nederlands wordt het ook weer niet. Dat tussentaaltje sluipt nu de school in.
Het gevolg is dat leerlingen volgens haar meer moeite hebben om het Nederlands te volgen, paradoksaal genoeg.

Vandaag, buitenwijk van Londen, Muswell Hill, de school op een groot terrein, Fortismere.De ‘northern wing’ is vanaf het hoofdgebouw een serieuze wandeling.
Uitzicht op uitgestrekte grasvelden, er hangt een heel milde mist, weinig wind, niet te koud, best aangenaam. In de klas een meisje met de achternaam Tennyson, De leraar zegt: ‘Achterkleindochter van’. De grote lierator. En er is ook een meisje met ouders uit de kringen van Ian McEwan.
Misschien is de druk van ‘adel verplicht’ wat groot, ze zijn zeker niet de besten. Een klas met 31 leerlingen, gemiddeld uit betere milieus -wel iets anders dan de school in East End waar ik eerder gewerkt heb. Daar zaten alleen Bengali-kinderen op, even ontwapenend.
Iedereen doet vandaag erg zijn best en heeft plezier. In groepjes geven ze allemaal een aantrekkelijke presentatie van een gedicht, niemand valt uit de boot, ze hebben gevoel voor tekst, mise-en-scene, groepswerk. En ze schrijven vrijwel allemaal op zijn minst een acceptabel gedicht, er zitten een aantal heel sterke tussen. En nu moet ik voor de revue in Londen drie gedichten uitkiezen. Bijna niet te doen.Zo veel goed, gelijkwaardig werk.

Wat een energie, londen. Gisteren heb ik een tijdje in de buurt van Liverpoolstreet station rondgelopen, op de terugweg van Eastside Educational Trust, waarmee wij hier samenwerken.
Overdekte binnenplaatsen met markten, talloze eethuisjes, veel Aziatisch eten van elke denkbare soort, lange banken aan tafels onder dat ‘overdekte’ buiten, als in een enorme hal.
Rond Devonshire square níet-overdekte binnenplaatsen, hier en daar met trappen aan elkaar geschakeld, prieeltjes, nissen, tuinen. En overal gekrioel van mensen. Bewakers kijken toe. En the London Eye, vlakbij.
Ik maakte een foto, maar dat mocht niet. ‘Private estate and buildings’, zei de bewaker.
Hier schrijven mijn ‘pupils’ over -leven in de stad.
In Berlijn, Londen, Antwerpen, Amsterdam.
Op tien underground stops zit je meestal al goed in de rust. Zoals zondag, in het huis van John Keats, in Hampstead. We ware werkelijk bij hem op bezoek, twee honderd jaar geleden. Hie rontving hij zijn vrienden, hier werd hij verliefd op Fanny. Hier leefde hij een paar jaar voor zijn dood, op vijfentwintigjarige leeftijd, rond 1820.

Als inspiratie gebruiken we gedichten van onder andere Hugo Claus en Günter Grass.
Zelfs in Vlaanderen heb ik gemerkt dat scholieren halverwege de middelbare school niet weten wie Hugo Claus is, één van de belangrijkste Vlaamse schrijvers van de twintigste eeuw, nog maar een paar jaar geleden overleden, hier in Duitsland weten veel leerlingen niet wie Günter Grass is, nog levende Nobelprijswinnaar voor de literatuur in 1999.
Dat is minder hoopgevend maar als ik de inzet meemaak die wel degelijk op te wekken is, word ik toch blij en blijf ik optimistisch. Als scholieren op het juiste spoor komen, kunnen ze veel plezier krijgen in schrijven, en de gedrevenheid krijgen om iets wat ze in hun hoofd hebben zo goed mogelijk uit te drukken.

Vandaag 76 jaar geleden werd Auschwitz bevrijd en vanochtend werd om negen uur een minuut stilte gehouden, ook op Friedensburg.
Op het Savignyplatz heb ik deze week wel wat cliché’s en licht spottende opmerkingen over joden gehoord, hier toch nog net een slagje opmerkelijker dan ergens anders, ook uit monden van mensen die geen Duitse wortels hebben. Het ging niet heel ver, moet ik zeggen, maar elk beginnetje is een beginnetje te veel.
In het nieuws was deze week als een soort bevestiging dat het antisemitisme hier weer toeneemt. Ik geloof dat bijna de helft van de Duitsers wel ergens in een hoekje verborgen antisemitistische sentimenten heeft.
En er was deze week ook een conferentie tegen opkomend rechts-radicalisme. Nog allemaal niet heel verontrustend, en het is prettig om te merken dat de samenleving als geheel er wel met de neus bovenop zit.

Overal schuilt hier de geschiedenis, in elk gebouw.
Gisteren ben ik met Kristine en Sara naar het Deutsches Theater geweest, in een kleinere zaal zagen we Kaminsky on air, heel uitdagend ‘een hoorspel’ in het theater. Dat leverde zo’n beetje het meest bewegingsloze bewegingstheater op, dat ik ooit heb gezien. De drie spelers komen niet van hun plaats, twee van hen maken voornamelijk muziek en bedienen apparaten die voor hoorspelen gebruikt werden en/of worden (van die dingen die bijvoorbeeld windgeluiden voortbrengen, een ouderwetse typemachine enzovoorts) en in het midden zit iemand gevangen tussen apparaten zoals een koelkast om anderhalf uur in zijn eentje een heleboel stemmetjes te maken en zijn armen nooit stil te houden. Zonder ook maar één keer van zijn plek te komen.
De anderhalf uur vlogen om, ook als mensen niet van hun plek komen, kan er veel gebeuren.
Na afloop praatten we na in ‘Die ständige Vertretung’, vlakbij station Friederichsstrasse, de benaming van wat in feite de ambassade van west in oost was, hier ooit gevestigd, niet ver van de Berlijnse muur. De hele zaal hangt vol met foto’s uit de koude oorlogtijd, met politici uit die periode.
Een paar meter verderop was het theater waar Bertold Brecht werkte, er staat nu een beeld van hem in een aangrenzend parkje, hij zit op een bankje.
De naam van Bertold Brecht kennen de scholiren hier wel (van hem gebruiken we ook een gedicht ter inspiratie -onze inspiratiebronnen variëren van diverse klassiekers tot de modernste slamdichters.

Maandag ging ik met scholieren voor een observatieopdracht naar Savignyplatz. Dat heeft het volgende woord in een gedicht opgeleverd: Hundekacketütenabziehsäule. Met stip in mijn top vijf van mooiste samengestelde woorden hier.
Een paar jongens haalden papieren zakjes om hondenpoep op te rapen uit zo’n zuil en gebruikten ze als frisbees. Het bleef heel ontspannen, al keken een paar voorbijgangers verstoord, het duurde niet té lang en ook dat is in hetzelfde gedicht terechtgekomen.

Gisteren ontstond wat verwarring over een woord. Ik zou het abikonzert van een paar eindexamenscholieren die ik ken meemaken. Dat organiseren zij vanwege hun abitur, het eindexamen van wat bij ons vwo is. Ik zou hen bij de school ontmoeten, vervolgens kreeg ik te horen dat de voorstelling in de Mehrzweckhalle was. Of ik wist waar dat was.
Ik had geen idee, keek op internet en was bijna op een kwartier van de school in een grote sporthal terechtgekomen, genaamd Mehrzweckhalle.
Uiteindelijk bleek de voorstelling wel vlak bij de school gehouden te worden, in een eigen Mehrzweckhalle, het woord wordt hier vaker gebruikt, het gaat altijd gewoon om een hal die voor meer doelen te gebruiken is.
Ik leer het wel!

Boodschappen doen duurt hier langer dan in Amsterdam, ik ben op zoek naar wat afwijkt, naar wat anders is. Het brood is over het algemeen anders, dat doet me genoegen, zelfs als het minder lekker is.
In de supermarkt is het ofwel roggebroodachtig, ofwel vooral geschikt om in een broodrooster te stoppen. Bakkerijen, dat is een andere zaak, heerlijk, die Berlijnse bollen.

Een ‘topf’ met erwten, wortelen, en vleesballetjes in blik, nieuw voor mij. Misschien te gebruiken als basis die ik zelf aanvul met uien, paprika en champignons ?
Toch maar niet, uiteindelijk koop ik ingrediënten voor een schotel met kerrie, kip en veel groenten, toch net in een andere combinatie dan ik thuis in Amsterdam maak.
En ik probeer nieuwe salades voor op brood uit, met ‘gevogelte’.

Vanochtend zag ik in een herhaling een stukje van een talentenshow, een soort voice of Deutschland, dacht ik, maar het ging om een voorronde van het Eurovisiesongfestival (‘Unsere Stars für Baku’, zo’n soort titel).
Die shows zien er allemaal overal hetzelfde uit, dacht ik ook nog, zeker voor de oppervlakkige beschouwer die er weinig naar kijkt en af en toe alleen een paar minuten oppikt.
Maar nu gaat het hier vandaag toch over een nieuwigheid aan het eind: de zogenaamde Blitztabellen. Op het eind kunnen kijkers bellen om op hun favoriet te stemmen, niets nieuws, maar nu hebben ze hier verzonnen om de lijst met deelnemers in beeld te laten, met achter iedere naam het tot dan toe verzamelde percentage. Kritiek: zo worden mensen ertoe gedreven om zoveel mogelijk te bellen, voor 50 eurocent per keer.
Zo’n relletje klinkt me nou wel bekend in de oren.
En weer zo’n lekker nieuw Duits woord geleerd: Blitztabellen. Ik ben dol op hun samenstellingen, de scholieren hier moeten lachen als ik ze noem: zoals de ‘Feinschmeckersbar’ in het Kaufhaus des Westens, waar ik hier eerder op stuitte.
Vanochtend nog een fraaie opgepikt bij ‘Unsere Stars für Baku’: der Schnelldurchlauf. Duidelijk wat dat is toch? Alle deelnemers worden er nog snel even doorgedraaid, ter geheugensteuntje.

Altijd is hier wel een politicus in opspraak. Drie jaar geleden een deelstaatpremier die bij een ski-ongeluk met dodelijke afloop betrokken was.
Na een maand keerde ik terug en ging het er nog steeds over.
Een jaar later stond Guido Westerwelle er slecht op. Nog steeds trouwens, ook al blijft hij
minister van buitenlandse zaken. Inmiddels is hij wel afgetreden als leider van de liberalen. Indertijd had hij zich wat onhandig uitgelaten over specifieke kanten van het sociale zekerheidsstelsel, als ik me goed herinner.
Nu is de bondspresident aan de beurt.
Angela Merkel wilde een betrouwbare apparatsjik uit haar eigen partij als staatshoofd, geen gedoe aan haar kop, en nou blijkt ie een kleine krabbelaar te zijn, die niet werkelijk iets heel erg fouts heeft gedaan bij de aankoop van zijn erg burgerlijke eengezinswoning (wat hulp van bevriende zakenlui) maar erg bang is voor zijn positie en wat benauwde sprongen maakt als de pers hem op de hielen zit.
Zeker op zondag gaat het hier uitentreure over.
Heel relativerend allemaal.

Here are some suggestions for your first post.

1. You can find new ideas for what to blog about by reading the Daily Post.
2. Add PressThis to your browser. It creates a new blog post for you about any interesting  page you read on the web.
3. Make some changes to this page, and then hit preview on the right. You can always preview any post or edit it before you share it to the world.